1. Uşaq vaxtı ailəsi tərəfindən küt böyüdülən şəxs, yaş artdıqca və bilmədən həyata atıldıqca, təbii olaraq çox sərsəm davranışlar sərgiləyir. Nəticədə, məktəbdə, hazırlıqda və digər məşğuliyyətlərdə çox aşağılayıcı sözlərə məruz qalır və bacarıqsız olur. Çünki şüuraltında bir kompleks yaranır: "Edə bilməyəcəksən, edib rəzil olacaqsan" siqnalı gəlməmiş, geri atılırsan. Hətta buna geri atılmaq yox, gizlənmək demək daha doğru olar.
​Bu vəziyyət getdikcə hər yerdə, bütün ortamlarda eyniləşir. Nəticədə, beyin və avtomatlaşmış bacarıqlar "kor qalır", çünki heç vaxt zorlanmır. Buna görə də başa düşmə, diqqətvermə qabiliyyəti çox zəif olur; şüurun altındakı "qara travma" hər şeyi tutub saxlayır. Halbuki, funksional olaraq beyində heç bir problem yox idi, sadəcə işlədilmədi və sərsəm qaldı.
​Arada bir, travmanın sakit durduğu təsadüfi bir vaxtda, diqqətini bir işə verir və bacarır. O anda tez ayılmış kimi olur və özünə təəccüblə deyir ki, "Edə bildim! Mən də edə bilərmişəm!" (özünə həddindən artıq şübhə, heyif ki). Belə dedikdə elə bilirik ki, artıq ayılıb və yaxşıya doğru gedəcək. Amma yox, əksinə, yenə o qara travma yaddan çıxmır və hər tərəfi kilidləyir.
​Bunun travma olduğunu və niyə özünün belə olduğunu fikirləşməyən milyonlarla insan var. Səbəbi ətrafında özü kimi insanların olmasıdır ki, bu da daha pisdir, çünki heç nədən xəbərdar olmur. Fərqində olan və səbəbini bilən insan isə gec də olsa, yavaş-yavaş bundan xilas ola bilir. Bu, ətrafı bacarıqlı adamlar olan insanda daha çox baş verir. Məcbur olaraq məruz qalma onda bunu həll etmə duyğusunu, fikrin ciddiyyətini artırır.
​Əgər ailə uşağı kiçik yaşlarından normal böyütsəydi, ən azından bir şeyi bacarmayanda "Sən qoyunsan!" yox, "Bacarmaq üçün davamlı zəhmət çəkməli və vaxt verməlisən" sözlərini desəydi, uşaq tamam başqa cür böyüyərdi. Bilərdi ki, birinci addımda bacarmamaq normaldır, hətta on dəfə bacarmamaq da normaldır – bu, ona davamlılığı öyrədərdi.
​Bir də, ətrafı yaxşı, ancaq məruz qalması az olan insanlar daha pis yaşayır. Onlarda özünü inkar etmək düşüncəsinə qapılma və hər yerdə sakitcə gizlənmə istəyi baş qaldırır.